ผึ้งในประเทศไทย: การจำแนก ความเสี่ยง และการควบคุม

ประเทศไทยมีผึ้งหลายสายพันธุ์ รวมถึงผึ้งพันธุ์ (Apis cerana) ผึ้งหลวง (Apis dorsata) และผึ้งจิ๋ว (สกุล Trigona) แม้ว่าผึ้งพันธุ์จะไม่ก้าวร้าวเมื่อไม่ถูกรบกวน แต่ผึ้งหลวงอาจปกป้องรังอย่างเข้มแข็ง ซึ่งมักสร้างรังในที่โล่งบนกิ่งไม้หรือชายคาอาคาร ผึ้งจิ๋วไม่เป็นอันตรายต่อมนุษย์แต่อาจทำรังในโพรงผนังหรือช่องว่างโครงสร้างอื่นๆ ทำให้เจ้าของทรัพย์สินกังวล

รังผึ้งประกอบด้วยนางพญา ผึ้งงาน (เพศเมีย) และผึ้งตัวผู้ บทบาทหลักของนางพญาคือการสืบพันธุ์ วางไข่ได้ถึง 2,000 ฟองต่อวัน ผึ้งงานหาน้ำหวานและเกสร ดูแลตัวอ่อน ผลิตน้ำผึ้ง และป้องกันรัง ผึ้งสื่อสารผ่าน 'การเต้นรำบอกทิศทาง' เพื่อบอกตำแหน่งแหล่งอาหาร ไม่เหมือนตัวต่อ ผึ้งจะตายหลังจากต่อยเพราะเหล็กในติดอยู่ในผิวหนังของเหยื่อ ทำให้หลุดออกจากตัวผึ้ง

ผึ้งผสมเกสรให้กับพืชดอกประมาณ 80% รวมถึงผลไม้ ผัก และถั่วหลายชนิดที่จำเป็นต่อการบริโภคของมนุษย์ ในประเทศไทย ผึ้งมีส่วนสำคัญในการผลิตผลไม้เขตร้อน เช่น มะม่วง เงาะ และทุเรียน การลดลงของประชากรผึ้งทั่วโลกเนื่องจากการสูญเสียที่อยู่อาศัย ยาฆ่าแมลง และการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ก่อให้เกิดภัยคุกคามร้ายแรงต่อความมั่นคงทางอาหารและความหลากหลายทางชีวภาพ ด้วยเหตุนี้ การย้ายรังผึ้งโดยมืออาชีพจึงมุ่งเน้นการย้ายที่อยู่มากกว่าการกำจัดเมื่อเป็นไปได้